BIBO trong hệ thống HVAC phòng sạch là gì?

BIBO – Bag-in Bag-out là hệ thống thay bộ lọc an toàn bằng phương pháp túi vào, túi ra. Bộ lọc được đặt trong một hộp kín có cửa bảo trì và vòng gắn túi chuyên dụng. Khi cần thay lọc, kỹ thuật viên thao tác qua túi bảo vệ, đưa bộ lọc bẩn vào bên trong túi rồi bịt kín trước khi tách khỏi hộp lọc.

Nhờ cơ chế này, bộ lọc đã giữ bụi, vi sinh vật, dược chất hoặc hóa chất nguy hiểm không phải tiếp xúc trực tiếp với không khí của phòng kỹ thuật. Các hệ thống BIBO thương mại được thiết kế nhằm thay từng bộ lọc trong điều kiện kiểm soát nhiễm bẩn và bảo vệ nhân viên bảo trì.

Cần phân biệt BIBO với hộp lọc HEPA thông thường. Hộp lọc thông thường chỉ giữ và cố định bộ lọc trong hệ thống HVAC. BIBO bổ sung cơ cấu bao chứa để quá trình tháo, đóng gói và đưa bộ lọc bẩn ra ngoài được thực hiện mà không mở trực tiếp khoang lọc ra môi trường.

BIBO cũng không phải là một loại bộ lọc. Đây là hệ thống vỏ chứa và thay lọc an toàn, bên trong có thể lắp bộ lọc HEPA, bộ lọc khí phân tử hoặc nhiều cấp lọc tùy ứng dụng.

Vai trò của BIBO trong HVAC phòng sạch

Vai trò quan trọng nhất của BIBO là bảo vệ người thực hiện bảo trì. Sau một thời gian vận hành, bộ lọc có thể tích tụ các hạt nguy hiểm từ dòng khí hút ra khỏi phòng. Nếu mở hộp lọc và tháo trực tiếp, bụi hoặc tác nhân ô nhiễm có thể rơi khỏi bề mặt lọc, phát tán vào không khí hoặc bám lên quần áo của kỹ thuật viên.

BIBO tạo ra một lớp bao chứa tạm thời quanh cửa bảo trì và bộ lọc. Toàn bộ thao tác rút bộ lọc cũ, đóng kín chất ô nhiễm và đưa bộ lọc mới vào được thực hiện thông qua túi. Hệ thống giúp giảm khả năng tiếp xúc trực tiếp, nhưng vẫn phải kết hợp với quy trình thao tác chuẩn, phương tiện bảo vệ cá nhân và đánh giá rủi ro.

Vai trò thứ hai là hạn chế chất ô nhiễm phát tán sang phòng kỹ thuật và môi trường. Đây là lý do hộp lọc thay an toàn thường được sử dụng trên hệ thống hút thải của phòng thí nghiệm an toàn sinh học, bệnh viện, cơ sở dược phẩm, hóa chất và những khu vực cần thay lọc mà không làm giải phóng chất đã được thu giữ.

Vai trò thứ ba là hỗ trợ kiểm soát nhiễm chéo. Trong nhà máy dược phẩm, bộ lọc hút thải có thể chứa bụi hoạt chất hoặc nguyên liệu từ khu vực cân, pha chế, lấy mẫu và sản xuất. Việc tháo lọc không kiểm soát có thể làm bụi quay trở lại cơ sở hoặc phát tán sang khu vực khác.

BIBO còn hỗ trợ quản lý chất thải nguy hại. Bộ lọc bẩn được giữ trong túi kín ngay từ khi còn ở cửa hộp lọc, giúp quá trình ghi nhãn, vận chuyển và xử lý tiếp theo được kiểm soát tốt hơn.

Cấu tạo của hệ thống BIBO

Một hệ thống BIBO điển hình gồm thân hộp lọc kín, khung giữ bộ lọc, cơ cấu ép kín, cửa bảo trì, vòng gắn túi và túi thay lọc chuyên dụng.

Thân hộp thường được chế tạo bằng thép sơn phủ hoặc thép không gỉ, tùy môi trường và yêu cầu dự án. Các mối ghép cần có độ kín phù hợp để không khí ô nhiễm không rò rỉ qua vỏ thiết bị.

Khung giữ lọc và cơ cấu ép kín có nhiệm vụ cố định bộ lọc, đồng thời ép gioăng vào bề mặt làm kín. Việc ép gioăng không đủ có thể tạo đường khí đi vòng qua bộ lọc, làm giảm hiệu quả kiểm soát.

Vòng gắn túi, còn gọi là bagging ring – vòng lắp túi, được bố trí quanh cửa thay lọc. Túi thay lọc được gắn chắc vào vòng này bằng dây đàn hồi, vòng siết hoặc đai an toàn. Một số hệ thống sử dụng túi PVC dày, có bề mặt trong suốt để kỹ thuật viên quan sát thao tác.

Bên trong hộp có thể lắp một hoặc nhiều cấp lọc. Cấu hình thường gồm lọc thô hoặc lọc trung gian để giảm tải, tiếp theo là bộ lọc HEPA. Với ứng dụng cần xử lý khí hoặc hơi phân tử, hệ thống có thể bổ sung bộ lọc hấp phụ.

Hộp BIBO cũng có thể được trang bị đồng hồ đo chênh lệch áp suất, cổng lấy áp, cổng thử khí dung, bộ phận trộn khí dung và hệ thống quét kiểm tra độ kín bộ lọc. Một số sản phẩm được tích hợp cổng quan sát để kiểm tra vị trí bộ lọc và túi trước khi thao tác.

Van chặn kín có thể được lắp ở hai phía của hộp lọc nhằm cô lập mô-đun khi thay lọc, thử nghiệm hoặc khử nhiễm. Yêu cầu này phụ thuộc mức độ nguy hiểm và chiến lược bao chứa của từng hệ thống.

BIBO hoạt động như thế nào?

Trong điều kiện bình thường, dòng khí ô nhiễm đi vào hộp, xuyên qua các cấp lọc rồi tiếp tục đi đến quạt hoặc đường ống thải. Hạt nguy hiểm được giữ trên vật liệu lọc.

Khi chênh áp tăng đến giới hạn bảo trì hoặc bộ lọc không còn đáp ứng yêu cầu, hệ thống được dừng và cô lập theo quy trình. Túi thay lọc vẫn được gắn kín trên vòng túi của cửa bảo trì.

Kỹ thuật viên mở cửa từ bên ngoài nhưng thực hiện việc tháo cơ cấu giữ lọc thông qua lớp túi. Bộ lọc cũ được kéo hoàn toàn vào túi, sau đó túi được xoắn, ép kín hoặc hàn kín tại vị trí quy định. Phần chứa bộ lọc bẩn được cắt tách ra mà vẫn duy trì một đoạn túi kín trên cửa hộp.

Bộ lọc mới được đưa vào qua túi mới, đặt vào khung và khóa bằng cơ cấu ép kín. Toàn bộ quy trình phải tuân theo hướng dẫn của nhà sản xuất và SOP – quy trình thao tác chuẩn của cơ sở. BIBO làm giảm nguy cơ tiếp xúc nhưng không loại bỏ hoàn toàn rủi ro nếu túi bị rách, gắn sai hoặc thao tác không đúng.

BIBO được lắp ở đâu trong HVAC phòng sạch?

Vị trí phổ biến nhất của BIBO là trên đường hút thải khí có nguy cơ nhiễm bẩn. Hộp thường được đặt sau khu vực phát sinh chất ô nhiễm nhưng trước điểm xả khí ra môi trường. Các nhà sản xuất hệ thống bao chứa cũng xác định đường khí thải là ứng dụng chính của hộp thay lọc an toàn trong phòng thí nghiệm, bệnh viện và khu vực cần thay lọc không phát tán.

Trong phòng thí nghiệm an toàn sinh học, BIBO có thể được lắp trên nhánh hút thải của phòng, tủ hoặc thiết bị bao chứa. Vị trí cụ thể phải phù hợp với đánh giá rủi ro sinh học và chiến lược thông gió của cơ sở. WHO khuyến nghị lựa chọn biện pháp bao chứa dựa trên đánh giá rủi ro cụ thể thay vì áp dụng một cấu hình giống nhau cho mọi phòng thí nghiệm.

Trong nhà máy dược phẩm, BIBO thường được cân nhắc cho đường hút thải của khu cân nguyên liệu, Dispensing Booth – buồng cấp phát nguyên liệu, Sampling Booth – buồng lấy mẫu, phòng sản xuất dược chất mạnh, khu xử lý bột có độc tính và hệ thống thu hồi bụi.

Trong bệnh viện, thiết bị có thể được sử dụng trên hệ thống hút thải của phòng cách ly, khu xét nghiệm hoặc khu vực xử lý tác nhân nguy hiểm.

BIBO cũng có thể được lắp trên đường hồi khí khi dòng khí hồi có nguy cơ mang chất ô nhiễm và được phép tuần hoàn sau xử lý. Tuy nhiên, phương án tuần hoàn phải được đánh giá cẩn thận. Với tác nhân nguy hiểm, giải pháp thải ra ngoài qua hệ thống lọc và bao chứa thường được ưu tiên hơn.

BIBO không mặc định phải lắp trên đường cấp khí sạch. Bộ lọc HEPA cấp khí thường chưa bị nhiễm chất nguy hiểm từ phòng. Chỉ nên sử dụng BIBO trên đường cấp khi đánh giá rủi ro hoặc đặc điểm quy trình cho thấy bộ lọc có khả năng bị nhiễm và cần thay theo phương pháp bao chứa.

Vị trí hộp phải chừa đủ không gian cho kỹ thuật viên mở cửa, kéo túi, đưa bộ lọc ra ngoài và đặt thiết bị nâng đỡ nếu cần. Không nên đặt BIBO sát tường, trên cao nhưng thiếu sàn thao tác hoặc tại nơi không thể đưa túi chứa lọc bẩn ra an toàn.

Những thông số cần xác định khi lựa chọn BIBO

Nhà thầu cần xác định lưu lượng khí, kích thước và số lượng bộ lọc, cấp lọc, tổn thất áp suất, vật liệu vỏ, hướng dòng khí, phương án kết nối ống gió và không gian bảo trì.

Bên cạnh đó, cần làm rõ loại chất ô nhiễm, mức độ nguy hiểm, yêu cầu khử nhiễm, phương pháp xử lý bộ lọc bẩn và nhu cầu tích hợp BIBO với BMS – hệ thống quản lý tòa nhà.

Đồng hồ chênh áp hoặc cảm biến chênh áp cần được bố trí để theo dõi tình trạng bộ lọc. Tuy nhiên, không nên thay lọc chỉ dựa vào một giá trị chung. Giới hạn bảo trì phải căn cứ chênh áp ban đầu, lưu lượng thực tế, giới hạn của nhà sản xuất và yêu cầu của hệ thống.

Hộp lọc cũng cần có phương án kiểm tra độ kín tại chỗ. Nếu dự án yêu cầu kiểm tra HEPA bằng khí dung, cổng đưa khí dung, vị trí lấy mẫu và khả năng quét mặt lọc phải được xác định ngay trong thiết kế.

Kết luận

BIBO là giải pháp thay bộ lọc an toàn dành cho các hệ thống HVAC có nguy cơ chứa chất ô nhiễm nguy hiểm. Thiết bị giúp giữ bộ lọc bẩn trong túi kín, giảm tiếp xúc của nhân viên và hạn chế phát tán bụi, vi sinh vật hoặc dược chất ra môi trường.

BIBO thường được lắp trên đường hút thải của phòng thí nghiệm, bệnh viện, nhà máy dược phẩm và các khu vực xử lý chất nguy hiểm. Vị trí lắp đặt phải được lựa chọn dựa trên hướng dòng khí, mức độ rủi ro, khả năng cô lập, không gian thay lọc và phương án kiểm tra độ kín.

Thiết bị phòng sạch VCR cung cấp hệ thống BIBO, bộ lọc HEPA và các thiết bị phòng sạch cho nhà thầu thi công phòng sạch. Đội ngũ kỹ thuật hỗ trợ xác định lưu lượng, số cấp lọc, vật liệu, vị trí lắp, đồng hồ chênh áp, cổng kiểm tra HEPA và không gian bảo trì phù hợp với từng dự án.

Liên hệ Thiết bị phòng sạch VCR để được tư vấn cấu hình và nhận báo giá hệ thống BIBO theo yêu cầu thực tế của công trình.